W Japonii istnieją setki talizmanów, amuletów i przedmiotów przynoszących szczęście, które różnią się w zależności od regionu, bóstw, wierzeń oraz sfery życia (zdrowie, szczęście, powodzenie, miłość, bogactwo, sukces…). Te przedmioty nazywane są po japońsku engimono. Zdecydowana większość Japończyków wierzy w dobrą (i złą) passę, a wielu z nich posiada jeden lub więcej engimono. Zazwyczaj takie talizmany kupuje się w świątyniach. Najlepszy moment na ich zdobycie to czas tuż po Nowym Roku, aby zapewnić sobie pomyślność i szczęście na nadchodzące miesiące. Niezależnie od tego, czy w nie wierzysz, czy nie, japońskie talizmany są również wspaniałymi pamiątkami z podróży. W tym artykule przedstawiamy 15 japońskich talizmanów na szczęście, które cieszą się największą popularnością zarówno wśród Japończyków, jak i turystów.
Maneki Neko, kot przynoszący szczęście
Maneki neko to figurka przedstawiająca uśmiechniętego kota, siedzącego na tylnych łapach z jedną lub dwiema przednimi łapami uniesionymi powyżej ucha. Niektóre figurki mają ruchomą łapkę, która porusza się w przód i w tył. Dla Japończyków ten gest zaprasza ludzi do siebie, choć mieszkańcy Zachodu mogliby w nim raczej dostrzec gest pożegnania. Zresztą termin „maneki neko” można przetłumaczyć jako „zapraszający kot”.
Ten japoński kot na szczęście słynie z tego, że przyciąga powodzenie, pomyślność i szczęście swojemu właścicielowi. W Japonii można go spotkać przy wejściach do sklepów i punktów usługowych, gdzie ma za zadanie przyciągać klientów. Istnieje wiele legend związanych z maneki neko, które opowiadają o jego pochodzeniu i historii.
Daruma, symbol wytrwałości
Daruma to okrągła figurka z papieru mâché, z szeroko otwartymi oczami, imponującymi wąsami, gęstymi brwiami i bardzo intensywnym wyrazem twarzy. Najczęściej spotyka się wersje czerwone, choć obecnie dostępne są w wielu kolorach. Daruma to japoński talizman, który pomoże Ci w realizacji Twojego najskrytszego życzenia.
Kiedy kupujesz lalkę daruma, jej oczy są puste, pozbawione źrenic. Pierwszy krok polega na namalowaniu jednego oka podczas formułowania życzenia lub celu. Musi on być realny do osiągnięcia, ponieważ lalka nie czyni cudów. Następnie umieszczasz figurkę w widocznym miejscu w domu, tak aby widzieć ją każdego dnia. Jej fizyczna obecność będzie Ci przypominać o wyznaczonym celu i motywować do działania. Gdy osiągniesz swój cel, możesz domalować drugie oko.
Skąd jednak wzięła się ta lalka bez rąk i nóg? Dziwna historia Darumy wiąże się z postacią mnicha Bodhidharmy, inicjatora buddyzmu Zen w Japonii, który spędził dziewięć długich lat na medytacji, nie ruszając się i nie śpiąc, aż do momentu, gdy stracił swoje kończyny.
Omamori, ochronny amulet
Omamori ma formę małego woreczka z tkaniny brokatowej (zdobionej jedwabnej materii), kolorowego i pięknie udekorowanego. Ten mały woreczek zazwyczaj zawiera talizman lub kawałek papieru, na którym zapisana jest modlitwa oraz imię bóstwa, które ma nas chronić. Po zamknięciu nie należy go otwierać, aby nie przyciągnąć pecha.
Te omamori to bardzo potężne amulety ochronne. Napisy w kanji wyhaftowane na tkaninie wskazują sferę życia, w której amulet jest skuteczny: szczęście, miłość, zdrowie, pieniądze, sukcesy w nauce i wiele innych. Aby korzystać z ochrony tego japońskiego amuletu, zaleca się noszenie go zawsze przy sobie. Niektórzy wkładają go do portfela, inni używają jako breloka do kluczy. W Japonii ten talizman można kupić w większości świątyń buddyjskich i shintoistycznych.
Omikuji, papier przepowiadający przyszłość
(Źródło: japanda.fr)
Omikuji to mały pasek papieru, na którym zapisana jest dobra lub zła wróżba. Po japońsku termin omikuji oznacza „realizację woli Boga”. Dawniej zwyczajem było zasięganie rady bogów przed podjęciem ważnej decyzji, a ten losowo wyciągnięty kawałek papieru pełnił funkcję boskiego przesłania. Obecnie omikuji losuje się głównie podczas pierwszej wizyty w świątyni w nowym roku. Wystarczy złożyć małą ofiarę (100 do 200 jenów), aby wylosować patyczek, na którym zapisany jest numer odpowiadający konkretnej szufladce. Po jej otwarciu odkrywa się mały, zwinięty pasek papieru z przepowiednią. Jeśli jest to błogosławieństwo, możesz zachować ten kawałek papieru w portfelu. Jeśli natomiast jest to przekleństwo, możesz zawiązać pasek papieru na gałęzi sosny lub na sznurku na terenie świątyni, aby pech nie podążył za Tobą poza jej mury.
Ema, drewniana tabliczka spełniająca życzenia
Jeśli będziesz mieć szczęście odwiedzić świątynię shintoistyczną w Japonii, z pewnością zobaczysz wiele małych tabliczek z drewna zawieszonych na specjalnych stojakach, z rysunkiem po jednej stronie i życzeniem po drugiej. Te tabliczki z drewna noszą nazwę ema i pozwalają zapisać życzenie w sposób publiczny, w nadziei, że zostanie ono odczytane przez kami – bóstwo shinto – zamieszkujące świątynię. Każdy może zapisać dowolne życzenie. Możesz więc znaleźć prośby o ochronę rodziny, o zdrowie, o powodzenie w interesach czy szczęście w miłości. W okresach egzaminów wielu studentów udaje się do świątyń dedykowanych bóstwu nauki, aby zapisać swoje życzenie sukcesu na tabliczce ema.
Senbazuru, girlanda tysiąca żurawi origami
Senbazuru to girlanda składająca się z 1000 żurawi origami, połączonych ze sobą nitką. Ten talizman wywodzi się ze starej japońskiej legendy, która mówi, że „każdy, kto zdoła wykonać 1000 żurawi origami, zobaczy spełnienie swojego najskrytszego życzenia”. Zazwyczaj jest to życzenie powrotu do zdrowia, dobrego zdrowia i długiego życia. Żuraw jest bowiem ptakiem przynoszącym szczęście w Japonii, a także symbolem długowieczności, ponieważ mówi się, że „żuraw może żyć nawet 1000 lat”. Senbazuru jest często wręczane osobie chorej, aby życzyć jej szybkiego powrotu do zdrowia, lub podczas ślubu czy narodzin dziecka, aby życzyć długiego życia pełnego szczęścia.
Koinobori, karp przynoszący szczęście chłopcom
W języku japońskim termin koinobori oznacza „karpiową flagę” i odnosi się do rękawa wiatrowego w kształcie karpia koi. Ta ozdobna ryba o różnych kolorach jest w Japonii symbolem siły, odwagi, wytrwałości, sukcesu i męskości. Chińska legenda głosi, że karp koi, po przepłynięciu w górę Żółtej Rzeki, zamienia się w smoka, zanim wzbije się w powietrze.
Koinobori są wciągane na szczyt bambusowego masztu podczas święta narodowego Kodomo no hi, które przypada co roku 5 maja. Choć nazwę tego święta można przetłumaczyć jako „dzień dzieci”, w rzeczywistości chodzi o świętowanie wszystkich chłopców w kraju (dziewczynki mają swoje własne święto 3 marca, znane jako Hina matsuri). W tym dniu wolnym od pracy rodziny mające jednego lub więcej synów wywieszają koinobori przed domem, aby oddać hołd sile i wytrwałości karpi – dwóm cechom bardzo pożądanym u chłopców.
Na szczycie bambusowego masztu zazwyczaj zawieszonych jest kilka koinobori. Pierwszy karp, w kolorze czarnym, jest największy i reprezentuje ojca. Drugi karp jest czerwony i reprezentuje matkę. Wreszcie, każde dziecko w rodzinie jest symbolizowane przez mniejszego karpia.
Kokeshi, figurka ucieleśniająca szczęście i dobrobyt
Figurki Kokeshi to tradycyjne japońskie przedmioty pochodzące z regionu Tōhoku, na północy Japonii. Wykonane ręcznie z drewna, wyróżniają się prostą formą: cylindryczny korpus bez rąk i nóg, zwieńczony okrągłą głową. Ich wygląd często wzbogacają delikatnie namalowane wzory kwiatowe, symbolizujące piękno natury.
Poza walorami estetycznymi, Kokeshi niosą ze sobą silną symbolikę. Tradycyjnie wręcza się je w znak przyjaźni lub miłości, ucieleśniając życzenia szczęścia i dobrobytu. W japońskiej kulturze te figurki uważane są za talizmany, zdolne chronić domy przed złymi duchami i zapewnić spokojne życie swoim właścicielom.
Dzięki swojej prostocie i kojącej aurze, Kokeshi wciąż zachwycają tych, którzy pragną wprowadzić odrobinę japońskiej mądrości i szczęścia do swojej codzienności.
Shichi fukujin, siedmiu bogów szczęścia
Shichi fukujin to siedem bóstw szczęścia, pomyślności i powodzenia. Jeśli rozłożymy ich nazwę na części, zauważymy, że shichi oznacza „siedem”, fuku oznacza „szczęście”, a jin „bóg”. W Japonii liczba 7 kojarzy się ze szczęściem, a te bóstwa symbolizują siedem cnót ludzkich: długowieczność, uczciwość, wyrozumiałość, godność, dobroć, popularność i umiejętność wykorzystania okazji. Często przedstawiani są na pokładzie statku znanego jako Takarabune, czyli statku skarbów.
W wigilię japońskiego Nowego Roku tych siedmiu bogów szczęścia schodzi na Ziemię na pokładzie Takarabune, aby nagrodzić najbardziej zasłużonych, obdarowując ich szczęściem i pomyślnością na nadchodzący rok.
- Hotei (布袋): bóg obfitości, pełni i zadowolenia. Ze swoim uśmiechem i dużym brzuchem, na Zachodzie często mylony jest z Buddą.
- Daikokuten (大黒天): bóg bogactwa, dobrobytu i handlu. Przedstawiany z okrągłą, uśmiechniętą twarzą, wydatnym brzuchem, workiem ryżu i magicznym młotkiem z drewna (uchide no kozuchi).
- Ebisu (恵比寿): bóg rybaków, kupców i uczciwej pracy. Przedstawiany z rybą w jednej ręce i wędką w drugiej.
- Jurojin (寿老人): bóg długowieczności. Często przedstawiany z białą brodą i laską.
- Fukurokuju (福禄寿): bóg długowieczności, mądrości i męskości. Przedstawiany jako łysy starzec z wydłużoną głową, białą brodą i laską.
- Bishamonten (毘沙門天): bóg wojownik, obrońca prawa buddyjskiego i przywódca czterech strażników Buddy. Przedstawiany w zbroi, z pagodą w jednej ręce i włócznią w drugiej.
- Benzaiten (弁財天): bogini wiedzy, sztuki, nauki, elokwencji i piękna. Jedyna kobieta w grupie, często przedstawiana z biwa (japoński instrument strunowy) i wężem u boku.
Pochodzenie tych siedmiu bogów jest pięknym świadectwem mieszania się religii w Japonii. W rzeczywistości tylko Ebisu jest japońskim bóstwem wywodzącym się ze shintoizmu. Daikokuten, Bishamonten i Benzaiten mają swoje korzenie w religii hinduistycznej, podczas gdy Hotei, Jurojin i Fukurokuju wywodzą się z religii buddyjskich i taoistycznych z Chin.
Tanuki, psotny strażnik dobrobytu
Tanuki to legendarne stworzenie z japońskiego folkloru, często przedstawiane jako jenot o psotnym wyrazie pyszczka. Często ilustrowany z okrągłym brzuchem, słomkowym kapeluszem i butelką sake, Tanuki znany jest z bycia mistrzem transformacji i życzliwego oszustwa. W japońskiej kulturze symbolizuje szczęście, dobrobyt i spryt. Często można spotkać posągi Tanuki przed sklepami, gdzie służą jako talizmany przyciągające pomyślność i dobrą passę.
Komainu i Shisa, strażnicy u bram szczęścia
Komainu i Shisa to emblematyczni strażnicy japońskiej kultury. Komainu, często nazywane “psami-lwami”, umieszczane są przed świątyniami shintoistycznymi, aby chronić święte miejsca. Shisa to z kolei podobne stworzenia mitologiczne pochodzące z Okinawy, zazwyczaj instalowane parami na dachach lub przy wejściach do domów. Podczas gdy jeden z nich, z otwartym pyskiem, odpędza złe duchy, drugi, z zamkniętym pyskiem, zatrzymuje szczęście. Te posągi symbolizują ochronę, bezpieczeństwo i dobrostan, czuwając nad domami i świątyniami przed złymi siłami.
Teru Teru Bozu, lalka odpędzająca deszcz
Teru Teru Bozu to mała, tradycyjna japońska lalka wykonana z białej tkanina lub papieru, często zawieszana w oknach lub na zewnątrz domów. Jej nazwa tłumaczy się jako “mnich świeć-świeć”, co odnosi się do jej zdolności do sprowadzania pięknej pogody. Japończycy wykonują i wieszają te lalki, zwłaszcza przed ważnymi wydarzeniami lub okresami sadzenia roślin, w nadziei na powstrzymanie deszczu i przyciągnięcie słonecznego nieba. Teru Teru Bozu stał się symbolem życzenia pięknej pogody, a szerzej – spełnienia nadziei i pragnień.
Inu Hariko, wierny pies czuwający nad rodziną
Inu Hariko to figurka z papieru mâché przedstawiająca psa, pochodząca z okresu Edo. Ta figurka jest szczególnie ceniona jako talizman dla dzieci i kobiet w ciąży. Ponieważ pies jest symbolem lojalności i ochrony w japońskiej kulturze, Inu Hariko wręcza się, aby zapewnić zdrowie, szczęście i bezpieczeństwo noworodkom oraz ich matkom. Często żywo kolorowana i zdobiona tradycyjnymi wzorami, Inu Hariko jest symbolem szczęścia rodzinnego i życzliwości.
Akabeko, czerwona krowa przynosząca zdrowie i odwagę
Akabeko to czerwona krowa z papieru mâché pochodząca z regionu Aizu w Japonii. Według legendy, stworzenie to pomogło w budowie świątyni buddyjskiej i odmówiło opuszczenia miejsca po zakończeniu prac. Akabeko jest dziś symbolem odporności, odwagi i dobrego zdrowia. Tradycyjnie wręczana dzieciom, ma chronić przed chorobami, w szczególności przed ospą. Dzięki swojej uroczo kołyszącej się szyi, Akabeko jest nie tylko tradycyjną zabawką, ale także talizmanem, przekazującym życzenia zdrowia i siły.
Kit Kat, batonik sukcesu
Tak, dobrze czytasz, mowa tutaj o słynnym batonie Kit Kat, tym, który kupujesz w automacie przy ekspresie do kawy w swoim biurko. Podczas gdy w Europie dostępnych jest tylko kilka smaków, w Japonii istnieją setki różnych wariantów, w tym słynne Kit Kat o smaku herbaty matcha, batata, kwiatu wiśni czy nawet sosu sojowego! Ale co ten słodki przysmak robi na liście japońskich talizmanów?!
W Japonii nazwa tej marki wymawiana jest jako „kitto katto” i brzmi bardzo podobnie do japońskiego wyrażenia „kitto katsu”, co można przetłumaczyć jako „sukces na pewno!” lub „zawsze wygrywasz!”. Wyrażenie to jest często używane przez studentów przed egzaminem, podobnie jak nasze „powodzenia!”. Po wejściu na japoński rynek marka Kit Kat oparła swoje kampanie reklamowe na tym podobieństwie, aby stać się „czekoladą szczęścia”. I był to prawdziwy sukces. Osiągnięcia w nauce są w Japonii bardzo ważne, a w tej kulturze pełnej wierzeń batonik bez trudu stał się małym talizmanem w oczach Japończyków – prezentem, który warto wręczyć studentowi przed egzaminem.
Ta historia Cię zaskakuje? A jednak to nie pierwszy raz, kiedy marka, dzięki strategii marketingowej, zdołała zakorzenić się w japońskiej kulturze. Od lat 70. tradycyjny posiłek na Boże Narodzenie w Japonii dla zdecydowanej większości Japończyków kojarzy się z KFC.
