Kraj Kwitnącej Wiśni jest bogaty w miejskie legendy. Jedną z najpopularniejszych jest ta o rokurokubi.
Czy słyszałeś już o tych humanoidalnych stworzeniach, zazwyczaj kobietach, których szyja się wydłuża?
Dzisiaj opowiemy Ci o tym yôkai, różnych typach rokurokubi oraz ich miejscu w kulturze japońskiej. Gwarantujemy dreszczyk emocji!
😈 Rokurokubi: stworzenie z długą szyją
Legenda o rokurokubi wywodzi się z mitologii japońskiej z czasów panowania dynastii ostatnich szogunów, znanej lepiej jako okres Edo (1603-1867).
Za dnia zachwycająca i atrakcyjna kobieta, nocą rokurokubi przechodzi metamorfozę. Jej szyja się wydłuża, a ona sama rozpoczyna polowanie. Niektóre rokurokubi nie mają pojęcia o swoim stanie i przypisują swoje nocne łowy na ludzkie ofiary złym snom, podczas gdy inne są tego w pełni świadome.
Trudno jest rozpoznać te stworzenia, ponieważ są to osoby o zwyczajnym wyglądzie, prowadzące normalne życie i wmieszane w tłum innych obywateli. Jednakże niektóre wersje legendy o rokurokubi twierdzą, że można je zidentyfikować po małych białych śladach widocznych na szyi. Zdarza się również, że zdradzają się, śpiąc w stanie rokurokubi (głowa oddalona od ciała), gdy są zmęczone i najedzone.
🕵 Pochodzenie rokurokubi
Istnieją różne źródła przypisywane temu yokai (nadprzyrodzonemu stworzeniu w japońskim folklorze). Najpowszechniejsze z nich ma konotacje religijne, co w Kraju Kwitnącej Wiśni wcale nie dziwi!
Według tego wierzenia, te metafizyczne stworzenia złamały zasady buddyzmu i w rezultacie zostały przeklęte; ich karą jest życie potwora błąkającego się wśród ludzi. Aby odpokutować, rokurokubi obierają za cel osoby, które nie przestrzegają filozofii Buddy. W tym konkretnym przypadku stworzenie zachowuje się jak zła istota; zabija swoją ofiarę, pożerając ją, wysysając krew lub absorbując jej energię życiową 😱. Miło, prawda?
Inne interpretacje mają podłoże psychologiczne. Metamorfoza objawiająca się wydłużeniem szyi miałaby być nadprzyrodzonym wyrazem pragnienia danej osoby. Należy w tym miejscu przypomnieć, że osoba będąca rokurokubi nie jest świadoma swojego stanu; nieliczne wspomnienia, które powracają, przypisywane są snom.
W innych legendach są to oni, którzy bawią się w straszenie ludzi (odpowiednik wampirów dla Europejczyków) lub kobiety szukające zemsty (jak legenda o demonie Hannya).
📍 Różne typy rokurokubi
Przede wszystkim istnieje klasyfikacja według płci. W legendarnych opowieściach występuje wprawdzie kilka męskich rokurokubi, ale mitologia japońska najczęściej utożsamia tego yokai z kobietami o długiej szyi, których głowa pozostaje przytwierdzona do ciała. Samice rokurokubi atakują mężczyzn, podczas gdy mężczyźni z długą szyją polują nocą na kobiety!
Inna typologia przyjmuje za kryterium klasyfikacji dzikość. Istnieją zatem łagodne rokurokubi, które ograniczają się do robienia zabawnych psikusów (picie oleju z lampionów, straszenie, szpiegowanie), podczas gdy inne posuwają się do barbarzyństwa, zmieniając się w krwiopijców.
Zazwyczaj okrucieństwo przypisuje się yokai z latającymi głowami! Jest to najbardziej dominująca klasyfikacja rokurokubi w świecie nadprzyrodzonych japońskich legend miejskich. Te złe istoty nazywane są „nukekubi”. Zamiast wydłużonej szyi, potwory te mają odłączoną i błąkającą się głowę. Niektóre interpretacje japońskiego folkloru sugerują, że stanowią one oryginalny pierwowzór rokurokubi.
Nukekubi pojawia się jako normalny człowiek, ale gdy zapada noc, jego głowa odłącza się od ciała i swobodnie lata. Stworzenie atakuje i zabija swoje ofiary. Kiedy głowa jest na misji zabójcy, ciało nukekubi pozostaje bezwładne i bezbronne – to jego słaby punkt: zaatakowanie ciała lub jego przemieszczenie pozwala zniszczyć tego złego potwora.
🕯 Rokurokubi i japońskie legendy miejskie
Literatura japońska obfituje w dzieła, których głównymi bohaterami są yokai. Ta tradycja literacka trwa od czasów okresu Edo.
Oto kilka miejskich legend o rokurokubi. Uwaga, po ich przeczytaniu możesz nie zmrużyć oka przez całą noc 😨.
Jeden z mitów z Yomihon, słynnej księgi z okresu Edo, opowiada historię mnicha i kobiety, którzy uciekają razem:
“Podczas podróży kobieta zapada na zdrowiu i upada. Nie mając pieniędzy, jej towarzysz ją zabija. Później mnich wyrzeka się swoich przekonań religijnych i oddaje się przyjemnościom życia. Wędrując od gospody do gospody, w końcu ulega córce jednego ze swoich gospodarzy i zostaje jej kochankiem.
Nocą dziewczyna przechodzi metamorfozę, a mnich widzi przed sobą swoją pierwszą kochankę, która z wydłużoną szyją robi mu wyrzuty. Przepełniony wyrzutami sumienia, opowiada wszystko właścicielowi gospody. Ku jego zaskoczeniu, ten wyznaje mu, że jego gospoda była finansowana ze skradzionych pieniędzy kobiety, którą zabił, i że w ramach kary miał córkę rokurokubi, której twarz zmienia wygląd.”
W epilogu nasz mnich powraca do buddyzmu i buduje grób dla swojej pierwszej żony. „Zbawienie jest w religii” – zdaje się mówić autor tej opowieści. Rokurokubi z tej historii nie jest zła, ale nie zawsze tak bywa.
“Gwałt Rokurokubi”, drzeworyt Utagawy Kunitory (1804-1844). Kiedy drzeworyt shunga (erotyczny) spotyka świat yokai, powstaje tego typu obraz… niepokojący. 😅
Druga legenda, która następuje, kończy się znacznie gorzej. W dziele Matsury Seizana kobieta w ciąży cierpi na nieuleczalną chorobę:
“Dziwny domokrążca mówi jej mężowi, że wątroba białego psa jest cudownym lekarstwem. Mąż zabija więc swojego psa, białego pupila, i podaje wątrobę żonie. Ta odzyskuje zdrowie! Mąż dochodzi do wniosku, że domokrążca był w końcu prawdziwym uzdrowicielem. Niestety, wniosek ten był pochopny. Jego żona rodzi córkę rokurokubi, której głowa oddziela się od razu po narodzinach. W tym momencie pojawia się biały pies i gryzie głowę, zabijając w ten sposób niemowlę.”
Warto zauważyć, że ta legenda opiera się na animistycznym aspekcie religii shinto, która uważa, że zwierzęta i przedmioty również mają duszę.
👹 Rokurokubi i kultura japońska
Od średniowiecznego folkloru po współczesne gry wideo, kultura japońska jest pełna yokai (rokurokubi, tengu, kappa, nukekubi, oni, mokumokuren, tsukumogami itd.).
Japońskie legendy miejskie zostały zaadaptowane przez artystów z różnych środowisk. W ten sposób znajdujemy potwory i humanoidalne stworzenia w ilustrowanych książkach, opowieściach obrazkowych, spektaklach, filmach i mandze.
Ponadto temat yokai był poruszany i traktowany pod wieloma kątami. Oto kilka przykładów:
- W serii Touhou, jeden z profesorów jest rokurokubi, który ma zdolność całkowitego odłączania głowy.
- W filmie Miss Hokusai, malarz i jego córka są świadkami wydłużenia szyi kobiety rokurokubi. Aby zapobiec błąkaniu się jej głowy i popełnianiu zbrodni, otacza swój futon (materac z bawełny pochodzący z Japonii) moskitierą; dzięki temu, nawet jeśli jej szyja się wydłuży, głowa nie może powędrować zbyt daleko.
- W mandze i anime YuYu Hakusho, prawa ręka bohatera jest w stanie wydłużyć swoją szyję i ciało na duże odległości.
Choć wiara w duchy i demony jest głęboko zakorzeniona w Japonii, obecność rokurokubi w japońskiej sztuce ujawnia liczne interpretacje. Złe stworzenia z długą szyją mają różne historie, odmienne pochodzenie i znaczenie. Skoro wiesz już wszystko o tym groźnym potworze, teraz Twoja kolej, aby je rozszyfrować!
Jeśli przeczytałeś ten tekst, prawdopodobnie jesteś wielbicielem bogatej kultury japońskiej. Nie wahaj się podzielić z nami swoimi doświadczeniami, aby wzbogacić ten artykuł. Czy znasz inne wersje pochodzenia rokurokubi lub innego przerażającego yokai? Czy widziałeś japoński film animowany lub mangę, w których występują te legendarne stworzenia? Z przyjemnością przeczytamy Twoje komentarze!
