Każdego roku 5 maja w Japonii szczególną uwagę poświęca się najmłodszym.
Kodomo no Hi to tradycyjne japońskie święto dzieci, a w szczególności chłopców. Dawniej znane jako Tango no sekku, wywodzi się z chińskiego święta łodzi smoczych.
Początkowo obchodzone na dworze cesarskim, święto to stało się dziedzictwem samurajów w okresie Kamakura. Dziś, podczas tego dnia wolnego od pracy, który kończy Złoty Tydzień, rodziny delektują się specjałami kulinarnymi i życzą dzieciom zdrowia, przestrzegając przy tym kilku rytuałów.
Odkryj ten wyjątkowy dzień, w którym tradycja łączy się z radosnym świętowaniem.
Od Chin po Japonię: ewolucja święta dzieci
Kodomo no Hi, co można dosłownie przetłumaczyć jako „dzień dzieci”, to japońska adaptacja Duanwu, czyli chińskiego święta łodzi smoczych. To święto, które odbywa się co roku piątego dnia piątego miesiąca według kalendarza chińskiego, jest obchodzone również w innych krajach azjatyckich, takich jak Korea, Tajwan czy Wietnam.
Święto dzieci, znane dawniej jako „Tango no sekku” 端午の節句, zostało sprowadzone do Japonii za panowania cesarzowej Suiko. Od okresu Nara było obchodzone na dworze cesarskim, podobnie jak inne festiwale wyznaczające pory roku (Gosekku). W tym dniu organizowano zawody łucznicze, wyścigi konne i obdarowywano się roślinami leczniczymi, które miały odpędzać złe duchy.
Ilustracja przedstawiająca Święto Dzieci w Japonii, pochodząca z książki „Famous Japanese Festivals”, 1962 r.
Na początku było święto irysów…
Pierwotnie piąty miesiąc uważano za najbardziej pechowy w roku, dlatego mieszkańcy praktykowali rytuały oczyszczające, aby odwrócić zły los. Był to również czas sadzenia ryżu, podczas którego modlono się o obfite zbiory.
Podczas tego festiwalu, zwanego również Shobu no sekku (święto tataraku lub święto irysów), używano roślin takich jak tatarak, liście irysa i bylicy, które słynęły z tego, że odpędzają demony. Ludzie wieszali gałązki na dachach i wieńce na drzwiach, aby chronić swoje domy.
Potem nadszedł dzień chłopców…
W okresie Kamakura, gdy władza wojskowa rosła w siłę, Tango no sekku stało się ceremonią symboliczną, służącą kultywowaniu wartości wojowników. Tradycyjnie samurajowie wręczali swoim synom elementy zbroi. W tym okresie zaczęto również zażywać kąpieli w irysach i pić sake z tatarakiem.
Za rządów siogunów w okresie Edo obchody zyskały na znaczeniu w Kraju Kwitnącej Wiśni. Stopniowo święto irysów stało się świętem chłopców. Celebruje się w nim odwagę, siłę i determinację.
A na koniec – święto dzieci!
Tango no sekku, przemianowane na Kodomo no Hi, stało się świętem państwowym i dniem wolnym od pracy w 1948 roku, aby uhonorować wszystkie dzieci (chłopców i dziewczynki) w kraju. Oficjalna data przypada na 5 maja według kalendarza gregoriańskiego.
Dla Japończyków ten wyjątkowy dzień jest okazją do życzenia wszystkim dzieciom pomyślnego wzrostu i szczęśliwej przyszłości.
Źródło: ukiyo-e.org
🎏 Festiwal Koinobori
Co roku, podczas Kodomo no Hi, karp koi jest w centrum uwagi. Silna symbolika tego mitycznego zwierzęcia w Japonii dała początek koinobori – wiesz, to te flagi w kształcie ryb, które widać wszędzie.
Karp Koi, symbol wytrwałości i sukcesu
Znaczenie karpia koi jest bardzo ważne w kulturze japońskiej. To wodne zwierzę wyraża wartości wytrwałości i odwagi, które pragnie się zaszczepić w dzieciach.
Według chińskiej legendy ryby te, obdarzone niezwykłą wolą i siłą, miały płynąć pod prąd w górę Żółtej Rzeki, pokonując przeszkody, aby ostatecznie przemienić się w smoki.
Koinobori, emblemat dnia dziecka
Koinobori to rękawy wiatrowe z papieru lub tkaniny w kształcie karpia, zawieszone na bambusowym drążku. Jeśli wybierzesz się do Japonii, prawdopodobnie zobaczysz wiele latawców w kształcie koi unoszących się nad rzekami i w parkach. Wspaniały widok!
Te flagi pojawiły się w okresie Edo wśród kupców i rzemieślników. Dziś wszyscy mieszkańcy wieszają koinobori na fasadach swoich domów lub na balkonach. Każda ryba symbolizuje członka rodziny. Na górze rodzice są reprezentowani przez duże karpie: czarny dla ojca i czerwony dla matki. Mniejsze ryby symbolizują dzieci. Czasami dodaje się kolorowe wstążki zwane „fukinagashi”, aby zobrazować rzekę.
🎎 Rytuały Kodomo no Hi
Podczas dnia dziecka Japończycy praktykują stare rytuały odziedziczone po święcie irysów i kulturze samurajów.
Oprócz wieszania koinobori na zewnątrz domów lub w ogrodach, wystawiają w niszach (tokonoma) miniaturowe repliki hełmów zbroi lub lalki. Wszystkie te przedmioty symbolizują ochronę, zdrowie i siłę, których życzy się swojemu dziecku.
🗡 Kabuto, dziedzictwo samurajów
Jak już wspomnieliśmy, kasta wojskowa w mniejszym lub większym stopniu zawłaszczyła festiwal Tango no sekku w okresie Kamakura. Być może dlatego, że słowo „shobu”, odnoszące się do pachnącego tataraku, oznaczało również „ducha wojownika”.
Dlatego piątego dnia piątego miesiąca księżycowego samurajowie wręczali swoim synom elementy zbroi i modlili się o zdrowie dziecka, aby podtrzymać swój klan.
Dziś rodziny wciąż wystawiają w domach replikę Kabuto w okolicach 5 maja. Hełm jest czasami noszony przez chłopców w dniu święta. Obecnie kabuto coraz częściej zastępuje się gogatsu ningyō (lalką majową) lub figurką wojownika.
🧒 Kintaro, legendarny chłopiec
Podczas Kodomo no Hi rodziny dekorują swoje domy lub Tokonoma lalkami lub statuetkami Kintaro, postaci wywodzącej się z japońskiego folkloru.
Według legendy Kintaro był młodym chłopcem obdarzonym niezwykłą siłą i krzepkim zdrowiem. Zaadoptowany przez wiedźmę Yama-Uba, gdy zgubił się w lesie, chłopiec walczył z demonami i porozumiewał się ze zwierzętami. Był znany z tego, że pokonał gigantycznego karpia. Warto zauważyć, że postać Kintaro jest również kojarzona z Sakata no Kintoki, wybitnym wojownikiem, który naprawdę istniał w okresie Heian.
🌿 Pachnące rośliny
Jeszcze dziś Japończycy wieszają gałązki tataraku przy wejściu do domu, a czasem na dachach, aby odstraszyć złe duchy.
🛀 Oczyszczająca kąpiel w irysach
Według starej tradycji kąpiel w irysach chroni przed chorobami i demonami. Dlatego 5 maja wiele dzieci zanurza się w wodzie pachnącej łodygami irysów. Podobnie, jeśli podróżujesz po Japonii, niektóre łaźnie publiczne oferują możliwość przeżycia tego zapachowego doświadczenia.
🍸 Sake z tatarakiem
Podczas dnia dziecka tradycyjnym napojem, który ma przynosić szczęście i zdrowie, jest sake aromatyzowane irysem.
🍙 Japońskie słodycze
Dzieci i rodziny jedzą japońskie słodycze przygotowane specjalnie na tę okazję.
- Kashiwa mochi: ciasto ryżowe nadziewane słodką pastą z czerwonej fasoli, zawinięte w liść dębu.
- Chimaki: słodycz z kleistego ryżu zawinięty w liść bambusa i gotowany na parze.
🎁 Wręczane prezenty
Podczas pierwszego Tango no sekku, zwanego Hatsu sekku, dziadkowie ze strony matki mają w zwyczaju wręczać lalkę majową lub miniaturowy hełm samurajski. Dziecko może również otrzymać figurki Kintaro lub karpie koi. To właśnie te przedmioty będą wystawiane co roku 5 maja.
Kodomo no Hi, czyli dzień dziecka, to dzień szczególnie wyczekiwany przez chłopców, podobnie jak Hina matsuri dla dziewczynek. To święto to coś więcej niż tylko zabawa – ma na celu zaszczepienie w dzieciach tradycyjnych wartości, przynosząc im jednocześnie szczęście.
