Manga to prawdziwy fenomen zarówno w Kraju Kwitnącej Wiśni, jak i w Europie, gdzie co roku sprzedają się miliony egzemplarzy!
Słynny japoński komiks, manga, przybiera formę ilustrowanej powieści o unikalnym stylu graficznym. Choć pierwsza manga w formie, jaką znamy, datowana jest na 1902 rok, historia mangi sięga swoimi korzeniami aż XIII wieku!
Spopularyzowany przez Hokusai, legendarnego mistrza drzeworytu, termin manga oznaczał początkowo szybkie szkice, by z czasem stać się określeniem japońskich rysunków lub filmów animowanych. Obecnie termin ten odnosi się głównie do komiksów w ogólnym znaczeniu.
Odkryj wyjątkowe dziedzictwo artystyczne Japonii, poznaj początki mangi, jej ewolucję na przestrzeni historii kraju oraz tajniki zawodu mangaki.
📚 Czym właściwie jest manga?
©Miika Laaksonen
Słowo „manga” składa się z dwóch znaków kanji: „Man”, co oznacza „zabawny” lub „przesadny”, oraz „Ga”, co tłumaczy się jako „rysunek” lub „obraz”. Nazwę tę można zatem zdefiniować jako „szybki szkic”, „groteskowy rysunek” lub „karykaturę”.
Manga posiada specyficzne kody graficzne, takie jak użycie czerni i bieli oraz podział na kadry. Kierunek czytania jest odwrotny w stosunku do książek zachodnich.
Istnieje wiele rodzajów mangi przeznaczonych dla różnych grup odbiorców.
- Kodomo manga to komiksy dla dzieci, takie jak Pokemon czy Doraemon.
- Shonen manga skierowana jest do nastolatków i opowiada o przygodach osieroconego bohatera oraz jego walkach, jak w przypadku Naruto czy Dragon Ball.
- Shojo manga przeznaczona jest dla młodych dziewcząt i porusza głównie tematy miłości oraz przyjaźni szkolnej, jak w serii Nana.
- Seinen manga jest zarezerwowana dla studentów lub młodych dorosłych i porusza bardziej realistyczne tematy, jak w Death Note czy Ataku Tytanów.
- Josei manga to żeński odpowiednik seinen. Można tu wymienić tytuł Citrus.
- Hentai jest przeznaczony tylko dla osób powyżej 18 roku życia – domyślasz się dlaczego… 🔞
Początki mangi
Katsushika Hokusai, Hokusai Manga, 10, 1819
Manga czerpie swoje korzenie z emaki, pierwszych ilustrowanych zwojów narracyjnych datowanych na okres Nara (VIII wiek) oraz z Ehon, czyli książek z drzeworytami ukiyo-e z okresu Edo.
W 1814 roku słynny malarz Hokusai, znany zwłaszcza ze swojego dzieła Wielka fala w Kanagawie, użył słowa „manga” na określenie swoich notatników ze szkicami. Wybrał ten termin, aby wyrazić ideę rysunku uchwyconego w biegu. Te zbiory ilustracji, nazwane „Hokusai manga”, zawierały sceny z życia codziennego, krajobrazy, elementy natury oraz przedstawienia japońskiej mitologii i duchów. Jego prace odniosły ogromny sukces zarówno w Japonii, jak i za granicą.
Wpływ Zachodu na japońską mangę
Po lewej: Satyryczny dziennik The Japan Punch stworzony przez Charlesa Wirgmana w 1861 roku w Jokohamie. / Po prawej: Pierwsza manga Rakutena Kitazawy z 1902 roku.
W epoce Meiji, wraz z końcem polityki izolacji Japonii, wpływy zachodnie stały się bardzo widoczne w kraju. To początek japońskiej modernizacji, która czerpała inspirację z zachodnich modeli gospodarczych i przemysłowych. Sztuka i formy wyrazu zaczęły ewoluować.
Europejscy karykaturzyści, tacy jak Wirgman czy Ferdinand Bigot, przyczynili się do rozkwitu komiksów w japońskiej prasie.
- Pierwsza prawdziwa manga pochodzi z 1902 roku. Był to humorystyczny komiks opublikowany w dzienniku Jiji Shinpō. Jego autor, Rakuten Kitazawa, zilustrował motyw „Ogrodnika podlanego”, słynnego francuskiego filmu krótkometrażowego braci Lumière. Był on pierwszym, który ponownie użył terminu „manga” po Hokusai. Ponadto artysta sam określał się mianem mangaki.
Później, pod wpływem anglosaskiej prasy satyrycznej, malarz stworzył własny magazyn Tokyo Puck. Dzięki swoim ostrym karykaturom i licznym dziełom, takim jak Kodomo no tomo czy Shōnen Kurabu (klub chłopców), Kitazawa został uznany za jednego z ojców mangi.
Japońska manga wywodzi się zatem z prasy pisanej, poprzez którą stała się nowym środkiem wyrazu, zanim przybrała formę, którą znamy dzisiaj.
📈 Ewolucja mangi w Japonii
Słynny mangaka Osamu Tezuka i jego dzieło, Astro Boy, stworzone w 1952 roku.
W latach 40. manga była wykorzystywana do celów propagandowych przez japoński rząd.
Dopiero po II wojnie światowej fenomen ten eksplodował pod wpływem amerykańskich komiksów. Mangi stanowiły formę ucieczki dla społeczeństwa zmagającego się z ogromnymi trudnościami. Utalentowany rysownik Osamu Tezuka znacząco przyczynił się do boomu na mangę. 📈
Co więcej, ten mangaka jest autorem wielu dzieł o różnorodnej tematyce, takich jak Nowa Wyspa Skarbów czy Astro Boy.
Zrewolucjonizował sztukę mangi, inspirując się kinem oraz różnymi planami, kadrowaniem i kątami widzenia. Styl autora można rozpoznać również po postaciach z dużymi, wyrazistymi oczami, co stało się później znakiem rozpoznawczym wszystkich mang. Nie bez powodu Osamu Tezuka nazywany jest bogiem mangi w Japonii.
Czy wiesz, że ten wielki wielbiciel Walta Disney inspirował się Bambim przy tworzeniu swoich rysunków? 😄
🤑 Rozkwit japońskiego komiksu
Sklep z mangą w Japonii w 2004 roku, fot. Doc Sleeve.
W 1955 roku wydawnictwa zaczęły się mnożyć, a w Japonii powstawały kolejne księgarnie z komiksami. Choć rynek mangi przeżywał rozkwit, zarzucano jej, że jest nieco dziecinna.
Dwa lata później narodził się nowy styl, odzwierciedlający mroczniejsze realia i skierowany do młodych dorosłych. Była to manga gekiga, wymyślona przez Tatsumiego Yoshihiro.
Świat mangi stał się bardziej różnorodny, a fenomen ten osiągnął swoje apogeum pod koniec XX wieku dzięki masowej dystrybucji. Tematyka i style stały się niezwykle zróżnicowane, a ceny pozostały bardzo przystępne.
Wreszcie, mangi są powszechnie adaptowane na filmy animowane, z których najbardziej znane to Akira, Dragon Ball oraz filmy animowane słynnego Hayao Miyazakiego, takie jak Księżniczka Mononoke czy Mój sąsiad Totoro.
- 👉 Odkryj Top 20 japońskich filmów animowanych! Będziesz mieć co oglądać podczas kolejnych wieczorów przed telewizorem 😉
Od lat 2000. rynek mangi stanowi znaczącą część branży wydawniczej i ma ogromny wkład w gospodarkę Japonii. 💹
✍ Zawód mangaki i jego specyfika
Bakuman, manga opowiadająca historię dwóch uczniów, którzy marzą o zostaniu mangakami.
Jak zapewne się domyślasz, mangaka to autor mangi. Jako artysta z pasją do japońskich komiksów, zazwyczaj tworzy zarówno historię, jak i rysunki. Projektuje świat i wciągające postacie, niczym scenarzysta.
Ten zawód jest trudno dostępny, ponieważ oprócz talentu rysunkowego potrzeba dużo szczęścia i determinacji, aby odnieść sukces. Kariera mangaki zależy głównie od wydawcy. Warto wiedzieć, że zanim manga trafi do druku, jest publikowana w odcinkach w magazynie przedpremierowym skierowanym do szerokiego grona odbiorców.
Tempo wydawnicze jest niezwykle intensywne, a ilustrator musi dostosować się do różnych wymagań swojej agencji. Czasami mangacy pracują w zespołach lub z asystentami, aby zwiększyć swoją produktywność.
W zależności od osiągniętego sukcesu, wydawca decyduje o publikacji dzieła w tomie lub o zakończeniu współpracy. Od tego testu zależy przyszłość mangaki.
Niektórzy stają się bardzo sławni i cieszą się wyjątkowo godnymi zarobkami.
Jeśli interesujesz się tym zawodem, koniecznie przeczytaj Bakuman, mangę autorstwa Tsugumi Ōby i Takeshiego Obaty, która opowiada o drodze dwóch uczniów do zostania mangakami.
💬 Początki i ewolucja mangi we Francji
We Francji manga stała się znana najpierw dzięki filmom animowanym, począwszy od końca lat 70.
Później Dragon Ball i inne mangi skierowane do nastolatków pojawiły się w programach dla dzieci. Ich brutalny charakter, całkowicie niedostosowany do grupy docelowej, był często krytykowany. Dlatego wizerunek mangi we Francji nie zawsze był pozytywny.
Dopiero publikacja Akiry Katsuhiro Otomo oraz filmy animowane słynnego Hayao Miyazakiego sprawiły, że w latach 90. francuska publiczność ponownie przekonała się do tego gatunku.
Po triumfie w Japonii, mangi przeżyły nowy rozkwit w Europie. Te japońskie komiksy odniosły ogromny sukces we Francji, która stała się ich największym konsumentem na świecie zaraz po Japonii. 😍 Co więcej, Dragon Ball Toriyamy i One Piece Eiichiro Ody znacznie wyprzedziły Przygody Tintina Hergé.
Wśród mang, które zapisały się w historii, można również wymienić Naruto Kishimoto Masashiego, która pozostaje jedną z najbardziej znanych mang na planecie.
Odkryj już teraz nasz Top 30 najlepszych japońskich mang!
Jako niekwestionowany fenomen rysunku narracyjnego, manga wyróżnia się swoim specyficznym światem i kodami graficznymi, które bardzo różnią się od zachodnich komiksów. Na przestrzeni wieków stała się ambasadorem kultury japońskiej na całym świecie.
