Często mylnie utożsamiana z kurtyzaną, gejsza definiowana jest przez swoją biegłość w tradycyjnych sztukach japońskich. Sprzedaje ona swoje talenty, aby towarzyszyć i zabawiać zamożnych biznesmenów podczas specjalnych okazji, takich jak bankiety czy prestiżowe wieczory. Taniec, muzyka, dyskusja – gejsze łączą w sobie talenty artystyczne i społeczne. Wyróżniają się wyrafinowaniem, ogólną kulturą osobistą i pięknem.
Odkryj tajemniczy i zmysłowy świat gejsz oraz ich rolę w zachowaniu wiekowych tradycji.
❔ Znaczenie japońskiego słowa „gejsza”
Nazwa „gejsza” składa się z dwóch znaków, które można przetłumaczyć jako „sztuka” i „osoba”. Dosłownie słowo to oznacza „Osobę zajmującą się sztuką”. Gejsza jest więc przede wszystkim japońską artystką. Posiada umiejętności niezbędne do zabawiania swoich klientów, jednocześnie pielęgnując przodujące tradycje. Gejsza, dzięki swojej delikatności i sile, jest częścią świata kwiatów i wierzb (karyūkai).
Uczennica gejszy (maiko) w domu gejsz (okiya) pod opieką „matki” (okâsan).
🌸 Pochodzenie i ewolucja zawodu gejszy
Koncepcja artystycznej muzy pojawiła się po raz pierwszy w 794 roku za panowania cesarza Kamu, który zapraszał tancerki, aby zabawiały samurajów i wojowników. To właśnie to połączenie sztuki i rozrywki dało początek gejszom, które znamy dzisiaj.
Trend ten rozwinął się w epoce Edo w dawnej stolicy Japonii. Stopniowo tancerki rozwijały inne talenty, takie jak śpiew, poezja, muzyka klasyczna i sztuka konwersacji. Często zapraszano je na bankiety (ozashiki) jako damy do towarzystwa, aby serwowały sake i zabawiały szlachetną klientelę.
Czy wiesz, że pierwszymi oficjalnymi gejszami byli mężczyźni? Wiele kobiet, zwanych onna geisha, dołączyło później do zawodu, aż stały się większością. Dopiero od 1800 roku zawód ten stał się wyłącznie kobiecy.
Z biegiem lat zawód gejszy został oficjalnie uznany i wprowadzono bardzo surowy kodeks postępowania. Rozwój profesji wiąże się z powstaniem herbaciarni.
Zdjęcia geiko w świątyni Ryuhonji. ©kyoto flowertourism/Flickr.
Podczas gdy w okresie Edo i aż do II wojny światowej było ich setki tysięcy, gejsze stają się coraz rzadsze. W XIX wieku było ich już tylko 15 000, a dziś jest ich zaledwie 200, głównie w dzielnicy Gion.
W czasie wojny rząd zamknął „miasta kwiatów”, aby rekrutować gejsze do fabryk. Ponadto młode dziewczęta mają teraz obowiązek ukończenia gimnazjum, zanim zdecydują się na ten zawód.
Choć liczba profesjonalistek drastycznie spadła w porównaniu z dawnymi czasami, dzięki mediom widać pewne ożywienie. Liczba uczennic gejsz (maiko) rośnie.
👉 Rola gejszy
Gejsza, zwana również geiko, to gospodyni, która opanowała tradycyjne sztuki japońskie. Oddana swojemu krajowi, uosabia japoński folklor i kulturę z wyrafinowaniem i elegancją. Zadbane, prezentują doskonałą estetykę: staranny makijaż, nienaganny kok, jedwabny kimono i wachlarz, którym posługują się z mistrzowską wprawą.
Gejsza opanowała tańce, śpiew i muzykę. Gra na shamisenie (instrumencie strunowym) i taiko (bębnie). Ceremonia parzenia herbaty, gry, poezja, kaligrafia i sztuka konwersacji nie mają przed nią tajemnic. Ponadto jej ogólna kultura jest wyjątkowo bogata. Co więcej, aż do XX wieku gejsza była uważana za ambasadorkę mody.
Te gospodynie mają wszystkie cechy niezbędne, aby zapewnić Ci wspaniałe chwile, zachwycając zarówno Twoje oczy, jak i umysł. Pracują głównie w herbaciarniach (ochaya) i restauracjach, aby uświetniać bankiety i zabawiać zamożnych klientów.
Zintegrowane z kręgami wpływowych mężczyzn i będąc strażniczkami japońskich zwyczajów, odgrywają ważną rolę w społeczeństwie. Ponadto zawód ten jest bardzo szanowany w Kraju Kwitnącej Wiśni, gdzie towarzystwo gejszy pozostaje wielkim przywilejem.
🙈 Mylenie gejszy z prostytutką
Choć przez rozszerzenie znaczenia gejsze bywają sprowadzane do prostytucji, zwłaszcza w umysłach ludzi Zachodu, praktyka ta jest oficjalnie wykluczona z zawodu od XVIII wieku.
To zamieszanie wynika z kilku czynników. Po pierwsze, gejsze i prostytutki dzieliły te same dzielnice. Mowa o kagai, czyli ulicach poświęconych przyjemnościom. Podobnie jak kurtyzany, odwiedzały te same herbaciarnie, służąc zamożnej klienteli.
Choć pierwotnie wykluczone z zawodu, przysługi seksualne były możliwe. W epoce Edo powszechne było zezwalanie na takie praktyki, a nawet sprzedawanie dziewictwa gejsz za wysoką cenę.
Z drugiej strony, niektóre prostytutki wysokiej rangi ubierały się i malowały podobnie do gejsz.
Wreszcie, media przyczyniły się do rozpowszechniania fałszywych przekonań poprzez dzieła literackie i filmowe, takie jak Wyznania gejszy.
Niezależnie od tego, prostytucja nie jest częścią dzisiejszych funkcji gejszy.
✍ Szkolenie gejszy
Nie każdy może zostać gejszą. Choć wiele młodych Japonek marzy o tym zawodzie, wymaga on co najmniej 5 lat szkolenia i bardzo surowej nauki.
Dawniej małe dziewczynki dołączały do domów gejsz (okiya) w wieku 6 lat. Te czasy na szczęście minęły. Obecnie, aby zostać gejszą, trzeba mieć ukończone co najmniej 15 lat i skończyć gimnazjum.
Zdjęcia maiko w świątyni Ryuhonji. ©kyoto flowertourism/Flickr.
Przez 5 lat uczennice gejsz (maiko) uczą się wszystkich kodeksów postępowania związanych z zawodem. Studiują zasady etykiety, sztukę ubierania się, makijażu, sposób zachowania, poruszania się i siedzenia z elegancją. Czy nie przypomina Ci to trochę konkursu Miss?
Uczą się również tradycyjnych sztuk, takich jak taniec, śpiew, parzenie herbaty, układanie kwiatów czy literatura. Po zakończeniu szkolenia gejsze osiągają mistrzostwo we wszystkich dziedzinach artystycznych.
Maiko towarzyszą geiko w ich codziennym życiu i na spotkaniach. Utrzymują silną więź ze swoją starszą koleżanką i uczą się, jak znaleźć swoje miejsce w bardzo zamkniętej społeczności burżuazji.
👘 Kodeks postępowania gejsz
Wiele zasad reguluje życie gejsz. Ich obowiązek bycia wyrafinowanymi zmusza je do kontrolowania każdego gestu, aby przestrzegać tego bardzo surowego kodeksu. Młode kobiety nie mają swobody chodzenia, gdzie chcą, ani robienia tego, na co mają ochotę, ponieważ muszą przestrzegać precyzyjnych kryteriów zgodnych z tradycją.
Dom gejsz
Zazwyczaj gejsze mieszkają w okiya w miastach kwiatów (hanamachi) w Kioto. Domy te składają się z matki (okâsan) i kilku gejsz, które mieszkają pod jednym dachem, czasem z personelem pomagającym w kuchni lub sprzątaniu. Okâsan edukuje i bierze pod swoje skrzydła młode dziewczęta podczas ich szkolenia.
Zobacz wideo z przygotowań geiko:
<
Tradycyjny makijaż
Gejsze, a zwłaszcza maiko, mają bardzo rozpoznawalny makijaż. Cera jest pokryta bielą za pomocą pudru ryżowego, aby przypominać japońskie maski. Usta są częściowo pomalowane na czerwono. Spojrzenie podkreślone jest czernią z akcentami czerwieni w kącikach powiek i na brwiach. Niektóre gejsze malują zęby na czarno (dawny znak piękna w Japonii). Zgadzamy się, gusta są subiektywne 😅
Makijaż bardziej doświadczonych gejsz jest dyskretniejszy, aby uwydatnić ich naturalne piękno. W przeciwieństwie do maiko, która zostawia górną wargę białą, u dojrzałej gejszy malowana jest cała warga, co jest znakiem osiągnięcia mistrzostwa.
Fryzura
Noszą długie czarne włosy upięte w tradycyjny kok, trzymany przez szpilki i ozdobiony kwiatowymi dekoracjami. Obecnie większość gejsz używa peruki, aby nie niszczyć swoich włosów i uzyskać nienaganny efekt bez większego wysiłku. Fryzury potwierdzonych gejsz są mniej skomplikowane niż te u maiko.
Strój
Każdy szczegół stroju zdradza doświadczenie i rangę gejszy. Warto wiedzieć, że niektóre kostiumy ważą ponad 20 kg! Maiko noszą kolorowy tradycyjny kimono z szerokim, bardzo widocznym pasem (obi), podczas gdy geiko noszą bardziej dyskretny strój z subtelniejszymi wzorami. Sandały, czyli geta, mają podeszwy z drewna o różnej grubości. Wskazują one rangę gejszy, podobnie jak kolor pasków.
Typowy dzień gejszy
W ciągu dnia gejsza rozwija swoje umiejętności artystyczne i kulturowe, aby zawsze być w formie. Spędza również wiele godzin na dbaniu o swój wygląd. Późnym popołudniem dyskretnie udaje się do herbaciarni, przemierzając małe uliczki, aby powitać zamożnych biznesmenów.
📌 Praktyczne pytania: Spotkanie z gejszą
Podczas swojej następnej podróży do Japonii chciałbyś spotkać gejszę, aby zanurzyć się w japońskim folklorze i zgłębić japoński mit? Przede wszystkim wiedz, że te damy do towarzystwa stały się bardzo rzadkie, jednak nadal można je dostrzec, zwłaszcza w dzielnicy Gion, gdzie mieszkają.
Gdzie można zobaczyć gejsze?
Gejsze i maiko można spotkać głównie w Kioto, a konkretnie w hanamachi, takich jak Gion, Pontochō, Kamishichiken i Miyagawachō.
Jeśli masz na to środki, radzę zarezerwować usługi gejszy za pośrednictwem herbaciarni, restauracji lub hotelu. Czasami trzeba mieć dobre kontakty, aby to osiągnąć, ponieważ większość klientów jest wybierana na podstawie rekomendacji.
W przeciwnym razie możesz czasami spotkać je, spacerując po Gion wieczorem, kiedy gejsze udają się do miejsca pracy lub kończą swoją zmianę.
Możliwe jest również obejrzenie występu gejszy podczas pokazów publicznych lub turystycznych. Jeśli dawna stolica nie jest na Twojej trasie, możesz je również zobaczyć w hanamachi w Tokio, na przykład w Asakusa, Shimbashi lub w dzielnicy Kagurazaka.
Cena gejszy
Wiedz, że cena jest bardzo wysoka. Licz minimum 2000 do 8000 jenów za występ i trzy razy tyle za prywatną usługę. Rachunek otrzymasz nieco po wieczorze. Pamiętaj, że jest to wielki przywilej i że ta dama do towarzystwa zapewni Ci magiczne chwile, które zapamiętasz na długo.
Teraz wiesz już wszystko o gejszach i ich tajemnicach. Jako prawdziwe artystki, te piękne i utalentowane kobiety nie przestają inspirować zarówno Japończyków, jak i turystów. Nigdy nie wiadomo, może będziesz miał szczęście spotkać jedną z nich podczas swojej następnej wyprawy do Japonii?
