W Japonii kami to wysoko czczone bóstwa wywodzące się z wierzeń shinto. Od narodzin Kraju Kwitnącej Wiśni po obrzędy religijne i lokalny folklor – archipelag jest pełen fascynujących mitów, w których głównymi bohaterami są kami i duchy wszechświata.
Izanagi i Izanami to japońscy bogowie, którzy dali początek stworzeniu świata, wysp Japonii oraz wszystkich kami. I to nie byle jakich! 😁
Odkryj bez zwłoki niezwykłą legendę o tej niezwykłej parze bóstw religii shinto oraz ich wpływie na kulturę popularną.
🪐 Legenda o Izanagim i Izanami
Legenda o Izanagim i Izanami to najsłynniejsza historia z Kojiki, bardzo starego świętego dzieła, które gromadzi mity o stworzeniu Japonii i kami. Opowiada się, że ta niebiańska para dała początek genezie świata, ukształtowaniu japońskich wysp i zrodziła bóstwa shinto. Co więcej, shintoizm to starożytna religia, która do dziś pozostaje najpowszechniej praktykowaną w Japonii.
Przedstawienia pary założycielskiej autorstwa (1) Kobayashiego Eitaku (1885), (2) nieznanego autora i (3) nieznanego autora.
💥 Na początku był chaos
Gdy porządek jeszcze nie istniał, bezkształtna Ziemia unosiła się niczym meduza, mieszając się z niebem. Jednak zalążki istnienia zaczęły nabierać formy, a niebo w końcu oddzieliło się od Ziemi. Na wysokich niebiańskich równinach pojawili się pierwsi bogowie stworzenia wszechświata (kotoamatsukami), a po kilku pokoleniach kami narodzili się bóg Izanagi i jego siostra Izanami.
Ich misja: 👉 Zaprowadzić porządek w chaosie, aby stworzyć świat. W tym celu pierwotni bogowie podarowali im niebiańską włócznię ozdobioną drogimi kamieniami (słynną Ame No Nuhoko).
🌈 Stworzenie wysp archipelagu
Pomiędzy Niebem a Ziemią znajdował się pływający niebiański most, który łączył obie substancje. To właśnie tam Izanagi uderzył włócznią w morze, aby sprawdzić istnienie niższego świata pod chmurami. Wyrzucona w ten sposób woda zastygła i utworzyła pierwszą japońską wyspę o nazwie Onokoro. Oboje kami wybrali ten stały ląd, aby zbudować wspaniały pałac i stać się parą. W ten sposób dwoje bogów zjednoczyło się dzięki rytuałowi małżeństwa. Ale czy oni nie byli pierwotnie rodzeństwem? 🤔
Izanagi i Izanami na niebiańskim moście. Drzeworyt Utagawy Hiroshige (1849-50). Museum of Fine Arts w Bostonie. Źródło: ukiyo-e.org
Ceremonia polegała na tym, że każde z nich okrążało niebiański filar w swoją stronę – Izanagi w lewo, a Izanami w prawo – zanim spotkali się twarzą w twarz i wyznali sobie miłość. Po ich zjednoczeniu para wydała na świat swoje pierwsze dziecko o imieniu Hiruko, czyli dziecko-pijawkę. Niestety, ich potomstwo pozbawione kości było zdeformowane i zostało porzucone w oceanie. Tak, w tamtych czasach nie było litości 😬!
W obliczu tej porażki para poprosiła o radę pierwotnych bogów, aby dowiedzieć się, dlaczego ich noworodek był zdeformowany. Ci natychmiast zrzucili winę na Izanami. Według nich bogini nie wykonała poprawnie rytuału zjednoczenia, ponieważ odezwała się pierwsza 🙅♂️. Trzeba było więc powtórzyć rytuał zaślubin, oddając zaszczyt przemówienia Izanagiemu przed jego wybranką. I oto skąd wziął się seksizm w Japonii 😏. Po naprawieniu tego błędu boska para Kraju Kwitnącej Wiśni dała początek wyspom Japonii i całemu pokoleniu kami. Można by pomyśleć, że wszystko dobrze się skończyło, ale dalsza część okazała się bardziej tragiczna.
Inne przedstawienia kami twórców Japonii (po prawej, autorstwa Ogaty Gekko, 1891).
🐣 Narodziny kami
Liczni kami wywodzący się z niebiańskiej pary stworzyli elementy natury, jakie znamy dzisiaj. Można tu wymienić słynnego boga wiatru, kami gór, boga równin, piasku itp.
Wszystko szło jak najlepiej, dopóki Izanami nie urodziła bóstwa ognia Kagutsuchiego. I wtedy zaczął się dramat 🤭! Opowiada się, że przy narodzinach bogini została spalona żywcem i wysłana do Yomi, czyli królestwa zmarłych. Izanagi, zdruzgotany żalem i wściekłością, zabił własne dziecko, które uważał za odpowiedzialne za śmierć swojej ukochanej. Z jego ciała i krwi powstało osiem wulkanów i kilku kami.
☠️ Wyprawa do krainy zmarłych
Po wyeliminowaniu boga ognia Izanagi udał się do królestwa zmarłych w nadziei na odnalezienie żony i przywrócenie jej do życia. Kiedy dotarł do swojej ukochanej i błagał ją, by wróciła z nim, bogini wyznała, że zjadła pokarm z zaświatów, co uczyniło ją więźniarką Yomi. Mimo to miała spróbować uzyskać zgodę na opuszczenie tego miejsca, modląc się do kami rządzących królestwem. W zamian kazała Izanagiemu obiecać, że nie będzie próbował jej zobaczyć przed jej powrotem.
Zejście Izanami do królestwa zmarłych. Zdjęcie: ścieżka prowadząca do wejścia do krainy zmarłych, Yomotsu Hirasaka w Matsue.
Jednak bóg nie był cierpliwy i po jednym dniu wyruszył na jej poszukiwania. Wtedy ujrzał Izanami z ciałem w połowie rozłożonym. Przerażony uciekł, podczas gdy demony go ścigały. Na szczęście Izanagiemu udało się uciec z Yomi. Zapieczętował bramę królestwa zmarłych gigantycznym głazem, a następnie udał się do rzeki, aby się oczyścić. W ramach zemsty bogini krzyknęła, że każdego dnia będzie zabijać tysiąc jego stworzeń, a Izanagi odparł, że stworzy 500 więcej. To właśnie ta kłótnia zapoczątkowała cykl życia i śmierci według japońskiej mitologii.
🌞 Amaterasu, Tsukuyomi i Susanoo
Kiedy bóg Izanagi zmył z siebie nieczystości świata zmarłych, zrodził trzech kami. Najpierw przemył lewe oko, co dało początek bogini słońca Amaterasu. Następnie, myjąc prawe oko, pojawił się Tsukuyomi, kami księżyca. Z kolei bóg burz Susanoo wywodzi się bezpośrednio z nosa Izanagiego. Warto zauważyć, że ten rytuał oczyszczenia zapoczątkowany przez słynnego kami stał się powszechną praktyką religii shinto.
Przedstawienia bogini Amaterasu oraz bogów Susanoo i Tsukuyomi.
Dziś te trzy bóstwa shintoistyczne są z pewnością najbardziej czczonymi w Japonii i poświęcone są im wielkie sanktuaria.
🌞 Bogini Amaterasu panuje nad wysoką równiną raju (Takamagahara). Jest również słynna z tego, że ukryła się w jaskini i przekazała naszyjnik yasakani no magatama, jeden z cesarskich skarbów Japonii.
🌚 Tsukuyomi rządzi światem nocy. Po tym, jak rozgniewał swoją siostrę Amaterasu, boginię słońca, noc i dzień rozdzieliły się na zawsze.
🌊 Susanoo, potężny kami burz i nawałnic, rządzi morzem, ale zazdrosny o Amaterasu, brutalnie zaatakował jej królestwo, co poskutkowało wygnaniem go na Ziemię. Stał się jednak sławny po pokonaniu smoka Yamata no Orochi, który terroryzował śmiertelników w prowincji Izumo.
🎬 Wpływ na kulturę popularną
Ślad słynnej pary kami przeniknął dziś do kultury popularnej, gdzie legenda wciąż inspiruje twórców mangi i gier wideo.
Postać Izanami w shonenie Noragami.
W Naruto Izanagi reprezentuje technikę używaną przez ninja do zmiany przeznaczenia, podczas gdy Izanami to praktyka pozwalająca na powrót do samego siebie. W grze wideo Okami to Izanagi eliminuje demona Orochi, aby uwolnić Izanami. Bogów-twórców odnajdujemy również w grze fabularnej Persona 4 oraz w shonenie Noragami, w którym Izanami symbolizuje boginię zaświatów. Niezależnie od tego, czy chodzi o mangi, literaturę, anime czy gry wideo, mitologiczne odniesienia do pary demiurgów są dość częste.
Legenda o Izanagim i Izanami ukazuje koncepcję świata i narodziny archipelagu w japońskiej mitologii. Poprzez tę opowieść, jak i liczne starożytne mity, lepiej rozumiemy fundamenty kultury japońskiej i wierzeń shinto.
Jeśli chcesz jeszcze bardziej zagłębić się w tę legendę, odkryj historię narodzin Japonii w formacie wideo poniżej 😉:
