Jeśli istnieje kami czczone przez wszystkich w Japonii, to jest to właśnie bogini Amaterasu, mityczna postać Kraju Kwitnącej Wiśni, a tym samym samego państwa.
Amaterasu, japońska bogini słońca, to najważniejsze bóstwo w religii shinto. W japońskiej mitologii ta bogini niebiańskiego światła znana jest z tego, że ukryła się w jaskini, pogrążając Japonię w ciemności i nędzy.
Legenda o Amaterasu jest bezpośrednio związana z rodziną cesarską, ponieważ uważa się, że japońscy cesarze są potomkami tego kami, czyli japońskiego bóstwa. Wiele miejsc kultu jest jej poświęconych, jak choćby chram Ise Jingū, jeden z najświętszych w całym archipelagu.
Skupmy się na najbardziej promiennym bóstwie narodowym Japonii!
🌞 Bogini słońca, najwyższe japońskie bóstwo
Japończycy czczą ponad wszystko boginię słońca, która przynosi światło i ciepło, od pierwszych promieni świtu aż po zmierzch.
Wizerunek bogini Amaterasu autorstwa Joycee-Joe na DeviantArt
Narodziny Amaterasu
Dawno temu, gdy świat jeszcze nie istniał, pojawili się Izanagi i Izanami, dwoje kami – twórców wszechświata. Kiedy Izanagi brał kąpiel, aby oczyścić się po wizycie w Krainie Umarłych i przemywał lewe oko, zrodził wspaniałą boginię słońca, Amaterasu. Jej bracia, Tsukuyomi i Susanoo, mieli z kolei narodzić się odpowiednio z prawego oka i nosa boga-stwórcy.
Bogini miała spokojny i promienny temperament, w przeciwieństwie do swojego brata Susanoo, boga morza i burz 💨, który był niestabilny, porywczy i impulsywny.
Okami Amaterasu została wysłana przez swojego ojca, aby panować nad wysoką równiną niebios, czyli Królestwem Bogów zwanym Takama-ga-hara. Niebiańska królowa zapoczątkowała uprawę ryżu, pszenicy 🌾 oraz hodowlę jedwabników. Dzięki niej Japonia została skąpana w świetle, a plony obrodziły w obfitości.
Bardzo znany japoński mit opowiada o tym, jak japońska bogini chroniła się przed swoim bezlitosnym bratem Susanoo, chowając się w jaskini.
🕯 Legenda o niebiańskiej jaskini
Podczas gdy Amaterasu pokojowo rządziła królestwem kami (japońskich bóstw), jej brat Susanoo został wygnany z Takama-ga-hara przez boga Izanagiego. Będąc niezwykle zazdrosnym o przywileje swojej siostry, kami burzy odwiedził ją z zamiarem wyzwania jej na pojedynek.
Wtedy też rozpoczęła się między nimi zażarta walka. Susanoo, ogarnięty gniewem, spustoszył królestwo władczyni, zniszczył pola ryżowe, rozrzucił swoje odchody i okaleczył boskiego konia. I to by było na tyle! Dla Amaterasu było to zbyt wiele i w obliczu wybryków młodszego brata postanowiła zamknąć się w jaskini.
Nie wiadomo, jak długo bogini ukrywała się w niebiańskiej grocie 🙈. W tym czasie cała Japonia była pogrążona w ciemności i chaosie. Trzeba było znaleźć sposób, aby przywrócić światło. Rada kami uknuła więc plan, by wywabić piękną Amaterasu. Należało wzbudzić jej ciekawość tańcem i śmiechem. W tym celu zorganizowali przyjęcie, na którym gościem honorowym była bogini radości, Ama no Uzume.
Przyciągnięta hałasem i zabawą, bogini słońca, początkowo nieufna, dała się ponieść ciekawości i wyszła sprawdzić, co dzieje się na zewnątrz, odsuwając ciężki kamień zamykający jej jaskinię. Jednak tuż przed grotą umieszczono lustro i bóstwo natychmiast zostało oślepione własnym odbiciem 🤭. W ten sposób bogowie wyciągnęli ją z kryjówki. I światło znów rozświetliło Japonię.
Amaterasu wychodząca z jaskini, autorstwa Shunsai Toshimasa (XIX wiek).
W ramach kary Susanoo został wygnany na Ziemię, nędzną planetę. Właśnie w ten sposób pokonał smoka Yamata-no-Orochi, potwora, który przyniósł mu sławę. Później udało mu się przebłagać siostrę, ofiarowując jej święty miecz.
👑 Amaterasu i rodzina cesarska
Dawniej japoński cesarz był uważany za prawdziwego boga. Mówiono, że jest potomkiem bogini Amaterasu, co z założenia dawało mu boskie prawo do panowania nad Japonią. Przekonanie to było powszechne aż do końca II wojny światowej.
🗡 3 Cesarskie Skarby
Według kronik Kojiki (zbioru starożytnych mitów o początkach Japonii), bogini wysłała swojego wnuka na Ziemię, aby tam rządził. Mowa o słynnym Ninigim, przodku całej dynastii cesarskiej. Amaterasu podarowała mu miecz, lustro i klejnot. Przedmioty te stały się 3 świętymi skarbami Japonii.
Każdy z insygniów ma szczególną symbolikę.
- Miecz Kusanagi-no-Tsurugi, podarowany przez Susanoo w ramach przeprosin, symbolizuje dzielenie się.
- Lustro, zwane Yata-no-Kagami, to przedmiot, który pozwolił bogini wyjść z jaskini. Uosabia mądrość.
- Wreszcie klejnot, czyli magatama, reprezentuje dobroć i naukę.
Te święte przedmioty zostały przekazane pierwszemu cesarzowi i synowi Ninigiego, imieniem Jinmu, i były pieczołowicie przechowywane.
Oprócz bycia boginią-matką linii cesarskiej, Amaterasu uosabia porządek, jedną z fundamentalnych zasad religii shinto. Nic więc dziwnego, że stała się symbolem narodu. Co więcej, widnieje na japońskiej fladze 🇯🇵 w formie czerwonego dysku reprezentującego słońce.
⛩ Miejsca kultu japońskiej bogini
Wśród licznych miejsc kultu poświęconych japońskiej bogini słońca można wymienić słynny chram Ise, położony na południu wyspy Honsiu.
Chram Ise (©rtbf.be)
Złożony z Naiku (wewnętrznego chramu zarezerwowanego dla bogini Amaterasu) i Geku (zewnętrznego chramu poświęconego Toyouke), miejsce to jest całkowicie przebudowywane co dwadzieścia lat, zgodnie ze starą tradycją shinto. Warto zauważyć, że świątynia w Ise ma przechowywać słynne lustro Yata-no-Kagami, które uratowało Japonię przed ciemnością.
Chram Amano Yasugawara w Takachiho na wyspie Kiusiu jest również poświęcony bóstwu Amaterasu Ōmikami. Uważa się, że znajduje się tam słynna jaskinia, w której bogini miała się ukryć. Istnieje wierzenie, że jeśli ułożysz tam stos kamieni i wypowiesz życzenie, to się spełni.
👁 Wizerunki bogini w popkulturze
Amaterasu jest najważniejszym bóstwem japońskiej mitologii. Nic więc dziwnego, że popkultura czerpie z niej inspirację. Odniesienia do tego kami regularnie pojawiają się w mangach, anime czy grach wideo pod postacią bohaterów, superbohaterów, mocy, a nawet maszyn.
Amaterasu, przedstawiona jako biała wilczyca w grze wideo Okami
W mandze Noragami Amaterasu jest najwyższą boginią wszystkich bóstw. Imię tego bóstwa oznacza również technikę walki wykorzystującą ogień w mandze Naruto. Co jeszcze bardziej oryginalne, Amaterasu to nawet nazwa fabryki zasilającej Tokio w energię w serialu anime Fire Force. Znajdziemy ją również w grze wideo Okami pod postacią białej wilczycy o imieniu Okami Amaterasu.
Choć Amaterasu nie jest pierwszym kami – stwórcą Japonii, pozostaje najsłynniejszym bóstwem religii shintoistycznej. Czczona przez japoński lud jako byt duchowy i przodkini rodziny cesarskiej, japońska bogini zajmuje ważne miejsce w japońskiej kulturze. No cóż, czym byłby Kraj Kwitnącej Wiśni bez swojego niebiańskiego światła?
