Japońskie kino jest znane na całym świecie ze swoich filmów o samurajach, pełnometrażowych animacji, przerażających yūrei oraz popularnych potworów science-fiction. Będąc jednym z najbardziej produktywnych na świecie, obejmuje wiele gatunków, od filmów historycznych po kino współczesne, zahaczając o teatr, historie o yakuzach, filmy młodzieżowe czy erotykę.
Dziś porozmawiamy o kategorii, która wywarła ogromny wpływ na popkulturę tego kraju.
Kaijū eiga to gatunek japońskiego kina, w którym występują gigantyczne stworzenia, odgrywane przez aktorów w lateksowych kostiumach potworów, wśród makiet miast wykonanych z kartonu. Jego międzynarodowa gwiazda: Godzilla, ma na swoim koncie aż trzydzieści filmów. Od czasu sukcesu tej sagi powstały kolejne produkcje typu kaijū eiga.
Zanurz się w atmosferze kina potworów i odkryj filmy, które koniecznie musisz zobaczyć.
😱 Kaijū eiga, kino potworów
King Kong i Rodan kontra King Ghidorah. Źródło: blackdoom0 na DeviantArt
Drżąca ziemia, ryki, walące się budynki… a wszystko to pod wpływem niszczycielskiego szału gigantycznego potwora, który sieje chaos w sercu wielkiego miasta, niosąc przy tym ważne przesłanie ekologiczne… Taki jest typowy scenariusz gatunku Kaijū eiga. Przyjrzyjmy się bliżej początkom filmów o potworach w Japonii.
☝️ Co oznacza kaijū?
Kaijū 怪獣 w języku japońskim oznacza „dziwna bestia” lub „tajemnicze stworzenie”, a w szerszym znaczeniu – niezbyt sympatyczne wielkie stwory, czyli „potwory”. Termin eiga 映画 odnosi się natomiast do gatunku filmowego. W Japonii istnieje wiele kategorii filmów, takich jak chanbara eiga (odpowiednik naszych filmów płaszcza i szpady), yakuza eiga, yūrei eiga czy pinku eiga, określający filmy erotyczne. Możemy więc przetłumaczyć „kaijū eiga” jako „japońskie kino potworów”.
📌 Krótka historia gatunku kaijū eiga
Filmy o potworach pojawiły się w Stanach Zjednoczonych wraz z „King Kongiem” w 1933 roku, gdzie młoda kobieta wpada w szpony ogromnego goryla niszczącego Nowy Jork. Dwie dekady później „Bestia z głębokości 20 000 sążni” opowiada o przebudzeniu straszliwego stworzenia w wyniku prób jądrowych. W tym powojennym okresie Japonia powoli podnosiła się z traumy Hiroszimy i Nagasaki. Wtedy to w 1954 roku na archipelagu pojawił się Godzilla, początkowo znany jako Gojira.
Dzięki swojemu sukcesowi, ten film SF zapoczątkował nowy gatunek w Kraju Kwitnącej Wiśni: kino potworów, czyli kaijū eiga. Zainspirowane skutkami promieniowania jądrowego, filmy kaijū eiga często pokazują sceny masowej destrukcji, pełniąc rolę przesłania ostrzegawczego. Godzilla stał się tak znaczącym dziełem, że doczekał się wielu kontynuacji.
🦖 Godzilla, król japońskich potworów
Każdy słyszał już to imię: Godzilla, mityczny potwór japońskiego kina, został wymyślony przez japońskiego producenta Tomoyukiego Tanakę. Widząc sukces King Konga, wpadł on na pomysł, by wykorzystać modę na gigantyczne potwory. Jego prawdziwe imię to Gojira (połączenie japońskich słów „gorira” – goryl i „kujira” – wieloryb), a ten prehistoryczny jaszczur przypomina bardziej mieszankę dinozaura i aligatora. Rozpoznasz go po gigantycznym rozmiarze, szorstkich łuskach, kolcach grzbietowych, potężnym ogonie i ostrych szczękach. Wyreżyserowany przez Ishiro Hondę, mistrza gatunku, i wyprodukowany przez Studio Tōhō, film odniósł ogromny sukces i od lat 50. przyciąga rzesze fanów.
🦍 Lista najsłynniejszych kaijū
Po King Kongu, szalejącym gorylu, i Gozilli, legendarnym gigantycznym jaszczurze, inne kaijū zapisały się w historii science-fiction:
Anguirus (1955):
Dinozaur z rodziny ankylozaurów i pierwszy potwór, który rzucił wyzwanie Godzilla.
Rodan (1956):
Gigantyczny prehistoryczny gad, latający z prędkością naddźwiękowego samolotu.
Mothra (1961):
Gigantyczny motyl, obrońca natury, któremu towarzyszą dwie maleńkie wróżki.
Gamera (1965):
Gigantyczny żółw stworzony przez studio Daiei Film, by rywalizować z Godzilla.
Baran (1958):
Prehistoryczne stworzenie przypominające wielką jaszczurkę z kolcami na grzbiecie.
Ghidorah (1964):
Złoty trójgłowy smok, zaprzysiężony wróg Godzilla, znany jako King Ghidorah.
🤩 Filmy z Kaijū, które musisz zobaczyć
Wśród filmów o kaijū niektóre są szczególnie kultowe ze względu na swoją kreatywność lub efekty specjalne użyte w tamtych czasach. Od 1930 roku do dziś, oto lista filmów o potworach, których nie możesz przegapić.
🔶 King Kong w reżyserii Meriana C. Coopera i Ernesta B. Schoedsacka (1933)
& Remake Petera Jacksona (2005)
Statek płynie na Skull Island, by nakręcić film, w którym główną rolę gra Ann Darrow, piękna blondynka. Na wyspie, zamieszkanej przez prehistoryczne zwierzęta, żyje dziwne stworzenie czczone przez tubylców. Zaraz po przybyciu Ann zostaje porwana i złożona w ofierze bogu Kongowi.
🔶 Godzilla w reżyserii Ishiro Hondy (1954)
& Godzilla Resurgence w reżyserii Hideakiego Anno i Shinjiego Higuchiego (2016)
Łódź rybacka zostaje znaleziona porzucona w zatoce Tokio. Po śledztwie okazuje się, że to dzieło gigantycznego stworzenia zdolnego zniszczyć ludzkość. Jakiś czas później potwór pojawia się w samym centrum Tokio i niszczy wszystko na swojej drodze, powodując liczne ofiary.
🔶 Rodan w reżyserii Ishiro Hondy (1956)
Na południu Japonii, w małej wiosce na wyspie Kiusiu, górnicy padają ofiarą dziwnych ataków. Jeden z ocalałych, głęboko wstrząśnięty, opowiada o wykluciu się gigantycznego jaja.
🔶 Mothra w reżyserii Ishiro Hondy (1961)
Ludzie udają się na tajemniczą, silnie napromieniowaną wyspę, gdzie odkrywają rdzennych mieszkańców i dwie maleńkie wróżki. Te ostatnie zostają porwane, co wywołuje gniew bóstwa wyspy: Mothry. Larwa zmienia się w ogromnego motyla, który niszczy wszystko na swojej drodze.
🔶 Atragon w reżyserii Ishiro Hondy (1963)
Mu, starożytna cywilizacja pochłonięta przez ocean, przygotowuje się do powrotu na powierzchnię, by podbić świat. W obliczu tego globalnego zagrożenia Ziemia odpowiada, wysyłając potężny latający okręt podwodny, by zmierzyć się ze smokiem z Mu.
🔶 Ghidorah – Trójgłowy potwór, reż. Ishiro Honda (1964)
Meteoryt uderza w Ziemię. Niedługo potem Marsjanka z przyszłości wygłasza tajemnicze przepowiednie. Ludzkość ma zostać zniszczona przez tytanicznego potwora. Godzilla, Mothra i Rodan muszą połączyć siły, by stawić czoła straszliwemu trójgłowemu stworzeniu o imieniu Ghidorah.
🔶 Gamera w reżyserii Noriakiego Yuasy (1965)
Na Biegunie Północnym straszliwa eksplozja atomowa budzi prehistoryczne stworzenie uwięzione pod lodem od 8000 lat. Przyciągnięty ciepłem miasta, głodny potwór kieruje się w stronę Tokio, siejąc chaos.
🔶 Daimajin w reżyserii Kimiyoshiego Yasudy (1966)
W średniowiecznej Japonii lud uciskany przez władzę i przemoc bezlitosnego pana modli się do ogromnego kamiennego posągu. Wojownicze bóstwo zmartwychwstaje, by przyjść z pomocą wieśniakom.
🔶 The Host: Potwór w reżyserii Bonga Joon-ho (2006)
Park Hee-bong żyje spokojnie z rodziną w Seulu, prowadząc bar z przekąskami nad rzeką Han. Woda jest tam wyjątkowo zanieczyszczona. Pewnego dnia z głębin rzeki wyłania się wodny potwór, siejąc terror i porywając Hyun-seo, jego wnuczkę.
🔶 Cloverfield w reżyserii Matta Reevesa (2008)
W Nowym Jorku Rob ma zorganizowaną przez bliskich imprezę niespodziankę przed wyjazdem do Japonii. Jego przyjaciel Hub ma za zadanie filmować wieczór. Wszystko przebiega normalnie, dopóki goście nie odczuwają gwałtownego wstrząsu: kaijū zaczyna niszczyć Manhattan.
🔶 Pacific Rim w reżyserii Guillermo del Toro (2013)
Ludzkość jest atakowana przez gigantyczne stworzenia, które pustoszą planetę. Nawet siły armii nie potrafią z nimi walczyć. Były pilot i kobieta zostają wezwani jako ostatnia nadzieja. Na pokładzie ogromnego robota spróbują uratować świat.
Ultraman. Źródło: web-japan.org
Od lat 50. kaijū eiga kształtują japońską popkulturę. Dzięki tym kultowym fikcyjnym potworom, efektom specjalnym i coraz bardziej imponującym kaskaderskim wyczynom, gatunek ten wciąż zachwyca fanów. A Ty, jakie jest Twoje ulubione kaijū?
