Co jeśli życie z mniejszą ilością rzeczy czyniłoby nas szczęśliwszymi? Japoński styl życia po raz kolejny staje się inspiracją dla całego świata.
Japoński minimalizm to sztuka rezygnacji z tego, co zbędne, aby pozwolić wybrzmieć temu, co najważniejsze. To nurt, który przenika dziedziny sztuki, aranżacji wnętrz, porządkowania przestrzeni oraz filozofii. Ekstremalne uproszczenie, powściągliwość, skromność: minimalizm jest wpisany w wiele aspektów japońskiej kultury, a Japończycy wydają się mieć go całkowicie zintegrowanego ze swoim stylem życia.
Ich mistrz? Fumio Sasaki, zwolennik zasady „less is more”, niezwykle popularny w Japonii, który promuje Danshari – koncepcję zarówno materialną, jak i duchową.
Jak zatem przyjąć tę wyjątkowo wyzwalającą filozofię? Skupiamy się na japońskim minimalizmie.
Japoński minimalizm – powrót do tego, co istotne
Zaglacając się niepotrzebnymi przedmiotami, w końcu tracimy z oczu to, co najważniejsze. Japończycy doskonale to rozumieją. Aby się o tym przekonać, wystarczy odwiedzić tradycyjny dom w Kraju Kwitnącej Wiśni… Nie zobaczysz tam żadnych ozdobników ani nieładu. Dziś ten trend wciąż zyskuje na popularności i przyciąga coraz więcej mieszkańców Zachodu, będących ofiarami społeczeństwa konsumpcyjnego. Będący odzwierciedleniem japońskiej kultury, minimalizm został spopularyzowany przez Fumio Sasakiego, byłego bałaganiarza, który odmienił swoje życie, pielęgnując tę sztukę.
Tradycyjne japońskie minimalistyczne wnętrze
Czyste linie, ścianki działowe przepuszczające światło dzienne, neutralne odcienie i surowe materiały… tradycyjne japońskie domy mają w sobie mnóstwo uroku. Naturalność, prostota i to, co istotne, stanowią serce ich architektury.
Wszechobecna natura
W Japonii tradycyjne domostwa wyróżniają się swoją powściągliwością i naturalną elegancją. Surowe materiały, takie jak drewno, kamień, papier, bambus czy słoma ryżowa, to główne elementy wykorzystywane w architekturze i aranżacji wnętrz. Warto zauważyć, że natura jest wszechobecna w japońskiej kulturze. Dlatego mieszkańcy archipelagu często posiadają ogrody zen lub wewnętrzne dziedzińce. Podobnie podłoga jest zazwyczaj pokryta matami tatami (pleciona słoma), z wyjątkiem wejścia (genkan), toalety i kuchni.
Uproszczona architektura
Wewnątrz od razu zauważamy brak ścian oraz prostotę wyposażenia. Zamiast ścian znajdziemy przesuwane drzwi, które pozwalają tworzyć przestrzenie modułowe w zależności od aktualnych potrzeb. Shoji to drewniane ścianki pokryte papierem washi, które przepuszczają światło, podczas gdy Fusuma to panele nieprzezroczyste.
Niezbędne minimum
Można zauważyć, że wystrój tradycyjnych japońskich domów jest bardzo oszczędny. Mebli jest jak na lekarstwo i zazwyczaj znajdują się one na podłodze. Nic nie jest tam przypadkowe. Każdy przedmiot musi pełnić funkcję w danym pomieszczeniu.
Sypialnia zawiera tylko to, co niezbędne do snu. Czyli łóżko lub prosty futon rozłożony bezpośrednio na podłodze, który w ciągu dnia chowany jest do szafy. Łazienka zawiera jedynie drewnianą wannę zwaną „Ofuro” oraz kącik z umywalką. W salonie meble ograniczają się do Kotatsu, niskiego stolika pełniącego funkcję grzejnika, oraz Zabutonów – prostokątnych poduszek otaczających stół, służących do jedzenia lub wykonywania codziennych zajęć. Najważniejszym elementem wystroju jest bez wątpienia Tokonoma, podwyższona przestrzeń poświęcona sztuce, gdzie eksponuje się obraz, kaligrafię lub kompozycje kwiatowe (Ikebana).
Fumio Sasaki, lider minimalistów 2.0
Fumio Sasaki. Źródło: https://twothirds.com/blogs/journal/fumio-sasaki-longing-for-less
Czy znasz tego japońskiego autora, gwiazdę japońskiego minimalizmu? Jego bestseller „L’essentiel et rien d’autre” sprzedał się w Japonii w nakładzie ponad 250 000 egzemplarzy. Mimo swojej popularności Fumio Sasaki pozostaje skromnym człowiekiem. Dowodem na to jest fakt, że żyje za niespełna 800 euro miesięcznie w małym mieszkaniu i nie posiada więcej niż cztery pary spodni oraz trzy koszulki w swojej garderobie! W świecie, w którym wpływ mediów nieustannie zachęca do konsumpcji, autor woli odciąć się od rzeczy materialnych, aby w pełni poświęcić się relacjom międzyludzkim, podróżom i naturze.
Ten młody, czterdziestoletni minimalistyczny twórca mieszka w miejscu pozbawionym bibelotów i innych błahostek, mając w domu tylko to, co niezbędne: biurko, łóżko, stół, kilka książek, laptopa i przybory toaletowe. Fumio Sasaki mógłby pobić rekord najszybszej przeprowadzki na świecie. Jednak ten uśmiechnięty i pogodny człowiek nie zawsze taki był. W młodości był duszą towarzystwa. Ponadto, jako kolekcjoner, miał manię gromadzenia przedmiotów. Pewnego dnia znudziło mu się patrzenie na ten nieład wokół siebie i zdał sobie sprawę, że jest zbyt przywiązany do rzeczy. W ten sposób zwrócił się ku minimalizmowi i przyjął zupełnie inny styl życia. Pozbywając się swoich rzeczy, Fumio Sasaki zyskał większą jasność co do swoich głębokich wartości i osobowości. Odkrywszy to, czuje się szczęśliwszy.
Danshari, sztuka minimalistycznego porządkowania po japońsku
Będący jednocześnie praktycznym i duchowym, Danshari to styl życia, który kwestionuje więź z przedmiotami i światem materialnym w społeczeństwie hiperkonsumpcji. Pozbywając się tego, co niepotrzebne, umysł również zostaje uwolniony od negatywnych obciążeń otoczenia. To coś więcej niż kwestia porządku materialnego – koncepcja ta ma na celu osiągnięcie pełni poprzez oczyszczenie się z tego, co nie służy niczemu, zarówno pod względem materialnym, jak i emocjonalnym.
Pochodzenie i etymologia Danshari
Danshari 断捨離 składa się z 3 znaków kanji, które oznaczają odpowiednio „Odrzucić”, „Wyrzucić” i „Rozdzielić się”. Wywodzący się z buddyzmu zen i Wabi-Sabi, estetycznej koncepcji honorującej prostotę i niedoskonałość, Danshari jest sercem nurtu japońskiego minimalizmu. Ta filozofia, która promuje porzucenie materializmu w celu znalezienia wewnętrznego spokoju, opiera się na trzech filarach: „Odmówić zagracania”, „Wyrzucić niepotrzebne rzeczy” i „Oderwać się od spraw materialnych”. Ponadto Danshari zainspirowało metodę porządkowania wymyśloną przez Hideko Yamashitę, pierwszą konsultantkę w tej dziedzinie.
Metoda Danshari: kilka zasad do przestrzegania
Po Marie Kondo i jej słynnej metodzie Konmari, porządkowanie nigdy nie było tak popularne w Japonii. W 2016 roku Hideko Yamashita odkryła przed nami sekrety uporządkowanego domu, stosując podejście duchowe.
Poprzez swoją książkę „DanShaRi, L’art du rangement”, autorka zdradza nam, jak pozbyć się zbędnych rzeczy i zyskać szczęście, przestrzegając zaledwie 3 zasad:
-
Odmówić przynoszenia przedmiotów do domu
To oczywiste, unikanie przynoszenia drobiazgów i innych niepotrzebnych rzeczy do domu to podstawa porządku. -
Zakwestionować swoje przywiązanie do rzeczy materialnych
Aby nie gromadzić przedmiotów, może być konieczne zastanowienie się nad naszą relacją z nimi i odzyskanie pewnego dystansu do spraw materialnych. -
Oderwać się od chęci konsumpcji
Unikając ulegania kompulsywnym zakupom, nawet jeśli media zachęcają nas do ciągłej konsumpcji, odzyskujemy swoją wolność.
Jak widzisz, te trzy imperatywy pomogą Ci utrzymać dom w stanie wolnym od zagracenia i przyjemnym do życia, prowadząc Cię jednocześnie ku spokojniejszej egzystencji.
Ma, filozofia japońskiego minimalizmu
Ma 間 to koncepcja bardzo obecna w japońskiej kulturze, a zwłaszcza w sztuce. Oznaczające „przerwę”, „dystans”, Ma to nic innego jak pustka, która tworzy harmonię. Wiesz… to małe przesunięcie, które podkreśla kompozycję. Ikebana, kaligrafia, ogrody zen i architektura w pełni wykorzystują to pojęcie estetyczne. Podobnie Ma jest tak zakorzenione w archipelagu, że odnajdujemy je nawet w relacjach społecznych: to właściwy dystans, jaki możemy zachować wobec drugiej osoby.
W rzeczywistości nie chodzi tu o pustkę, lecz raczej o przestrzeń, która łączy dwa przedmioty lub dwa dźwięki. To coś więcej niż pojęcie przestrzenne – Ma jest również koncepcją czasową, która przypomina rytm. Każdy muzyk wie: cisza lub przerwa to doskonały sposób na stworzenie rytmu. Artyści i intelektualiści przejęli tę minimalistyczną japońską koncepcję, która zdaje się przekraczać granice. Dzięki temu Ma odnajdujemy na Zachodzie w wielu dziedzinach, takich jak muzyka, taniec, sztuka kina czy fotografii oraz architektura. 
Podsumowując ten artykuł: poczucie obfitości nie czyni nas szczęśliwszymi, wbrew temu, co mogłoby się wydawać. Stres, obciążenie psychiczne, presja – oto na co się narażamy, żyjąc w nadmiarze. W kontrze do konsumpcjonizmu, japoński minimalizm dąży do znalezienia szczęścia w wyzbywaniu się. Wszystko wskazuje na to, że prawdziwe bogactwo nie pochodzi z tego, co posiadamy, ale z tego, co nas definiuje.
